Είναι πολλοί οι άνθρωποι στην καθημερινότητα που όταν ερωτηθούν «πώς είσαι σήμερα»; Απαντούν συχνά με ένα τυπικό «ε…καλά». Δεν πρόκειται για μία τυπική απάντηση… πραγματικά νιώθουν καλά, διότι έχουν συνηθίσει το «μέτρια» ως καλά. Αν έπρεπε να αποδώσουμε ένα χρώμα στη διάθεση που νιώθουν συχνότερα, ανάμεσα στο άσπρο και το μαύρο, αυτό θα ήταν προφανώς το γκρι χρώμα…

Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι πολλοί άνθρωποι έχουν συνηθίσει να θεωρούν το γκρι χρώμα της συναισθηματικής τους διάθεσης ως φυσικό, σαν το «άσπρο» της χαράς που πιστεύουν ότι βιώνει ο κάθε άνθρωπος. Μπορούμε να φανταστούμε συνήθως μόνο αυτά που έχουμε ζήσει, όχι αυτά που δεν έχουμε βιώσει.

Λέγεται ότι τα πουλιά που έχουν μεγαλώσει μέσα σε ένα κλουβί, μπορεί να μάθουν να θεωρούν το πέταγμα ως κάτι μη φυσικό… Κι αν κάποιος αφήσει την πόρτα του κλουβιού ανοιχτή, είναι πιθανό να μη θέλουν να βγουν από αυτό και να πετάξουν… Το κλουβί δίνει μια κάποια ασφάλεια… και το καινούριο εμπεριέχει ένα ρίσκο.

Αν πετάξεις… πρέπει να ξέρεις που να πας… αυτό τουλάχιστον πιστεύει ένας άνθρωπος με «γκρι» διάθεση… Δεν έχει συνηθίσει να έχει πολλές επιλογές οι οποίες σημαίνουν πραγματική ελευθερία… Αντίθετα μπορεί να έχει μάθει να υπακούει σε πολλά πρέπει, τα οποία νιώθει ότι αν τα επιτυγχάνει συνεχώς, κάποτε ίσως… το γκρι της διάθεσης θα γίνει άσπρο.

Δεν πρέπει να μας παραξενεύει σαν γεγονός αν σκεφτούμε ότι για πολλά χρόνια μεγάλωναν γενιές ανθρώπων με την πεποίθηση στο μυαλό τους ότι η γη είναι επίπεδη… Μόνο τότε μπορούμε να αντιληφθούμε τον φόβο των πληρωμάτων του Χριστόφορου Κολόμβου ότι θα έπεφταν στο κενό όταν έφταναν στην άκρη της γης.

Πραγματικότητα είναι για το μυαλό μας, ό,τι διδασκόμαστε από τους γονείς μας και το πιθανότερο είναι ότι δε θα προσπαθήσουμε ή και θα αντισταθούμε να το εξετάσουμε ή να το αμφισβητήσουμε. Πολλοί άνθρωποι αποφεύγουν να φύγουν από τα πρέπει ή τις συμπεριφορές που υιοθετούν κάθε μέρα, διότι είναι πολύ πιθανό ότι θα νιώσουν ενοχές αν αλλάξουν κάτι σε αυτές, και αυτό επιβαρύνει άμεσα τη διάθεσή τους. Έτσι οι άνθρωποι αυτοί, δικαιολογημένα, όσο και να ακούνε άλλους να τους λένε το αντίθετο, θα λένε ότι η δική τους κατάστασή είναι διαφορετική.

Τα κάγκελα του δικού τους κλουβιού είναι πραγματικά και οι άλλοι απλά… δεν μπορούν να το κατανοήσουν αυτό! Πρόκειται για μία κατάσταση που άλλοτε την ονομάζουμε δυσθυμία, άλλοτε απλώς μελαγχολία ή μία συνεχή κακή συναισθηματική διάθεση. Αν ερωτηθούν αυτοί οι άνθρωποι γιατί δεν κάνουν ταξίδια, χόμπι, βόλτες με φίλους, συνήθως λένε «μα φταίνε τα κάγκελα του κλουβιού, αλλά δεν μπορείς να τα δεις εσύ».

Είναι πιθανό να νιώθουν κάποια συναισθήματα ευχαρίστησης ή ικανοποίησης, πολύ λίγα όμως συγκριτικά με τα όσα θα μπορούσαν να ζήσουν… Αυτά τα λίγα όμως είναι η δική τους απεικόνιση της Ευτυχίας.

«Ανακαλύπτουμε τα κενά μας μόνο όταν τα γεμίζουμε» έλεγε ένας σπουδαίος ποιητής. Όταν τέτοιοι άνθρωποι ακούσουν ότι η καθημερινή χαρούμενη διάθεση είναι εφικτή και ότι αυτό το επιτυγχάνουν πολλοί, εκπλήσσονται. Εκπλήσσονται και όταν ακούν ότι η χαρούμενη διάθεση έχει επίπεδα. Ίσως εκπλήσσονται διότι νομίζουν ότι πολλοί ευτυχισμένοι άνθρωποι δε μεγάλωσαν ποτέ μέσα σε ένα κλουβί… αλλά ότι οι εξωτερικοί παράγοντες ήρθαν όλοι ευνοϊκοί σε εκείνους.

Στην πραγματικότητα οι ευτυχισμένοι άνθρωποι ξεκινούν από την αναγνώριση ότι το κλουβί είναι φτιαγμένο από κάποιον, όπως και τα πρέπει και οι συμπεριφορές που μαθαίνουμε… Το μυστικό είναι να μπορούμε να αμφισβητούμε και να αναρωτιόμαστε πάνω στα πρέπει, τις συμπεριφορές μας, τις ικανότητες που μας αναγνώρισε κάποιος. Είναι πολύ σημαντικό ότι πουλιά μεγαλωμένα σε κλουβί δεν εξασκούν το πέταγμα διότι πείστηκαν ότι δε διαθέτουν αυτή την ικανότητα.

Όταν κάποια πουλιά μεγαλώσουν σε κλουβί, το φόβο τους για το πέταγμα μπορούν να τον αντιμετωπίσουν και με άλλους τρόπους. Μπορούν να αρχίσουν να μαζεύουν σπόρους για πολύ καιρό, λέγοντας ότι όταν έχουν πολλούς σπόρους, θα είναι αρκετά δυνατά ώστε να πετάξουν με σιγουριά… Σιγά σιγά όμως η συγκέντρωση των σπόρων γίνεται αυτοσκοπός και μία ιδανική άμυνα ώστε να αναβάλλεται το πέταγμα.

Τα φοβισμένα πουλιά δε νιώθουν ποτέ ότι οι σπόροι είναι αρκετοί, το πέταγμα πάντοτε αναβάλλεται…Ύστερα μπορεί να σκεφτούν ότι αν δυναμώσουν αρκετά τα φτερά τους, δοκιμάζοντας το πέταγμα μέσα στο κλουβί, κάποτε θα πετάξουν έξω από το κλουβί με σιγουριά. Και η άσκηση όμως, όπως και οι σπόροι, μπορεί να γίνει αυτοσκοπός χωρίς τελικά να νικηθούν οι φόβοι. Διότι πάλι, το πουλί αποφεύγει να σκεφτεί το πέταγμα και στρέφει την προσοχή του σε οτιδήποτε άλλο εκτός από αυτό.

Αυτό που συμβαίνει στο πουλί είναι ότι αποτυγχάνει να εντοπίσει τον πραγματικό λόγο που δεν πετάει. Οι μηχανισμοί άμυνας θέλουν να εμποδίσουν την αποκάλυψη της αληθινής επώδυνης αιτίας ή οποία δεν είναι άλλη από το γεγονός ότι μέσα του έχει επιλέξει την ασφάλεια. Και έτσι, το μάζεμα των σπόρων, η άσκηση κ.λ.π. είναι οι τρόποι που βρίσκει το μυαλό για να μην ανακαλύψει ότι αυτό που φοβάται είναι να μην χάσει την αίσθηση της ασφάλειας.

Γνωρίζουμε ότι η λογική μας μπορεί να διατηρεί τη διάθεση σταθερά ακμαία… Να την επαναφέρει όταν επηρεάζεται αρνητικά από εξωτερικά ερεθίσματα. Αυτό όμως μπορεί να συμβεί μόνο όταν έχει εκπαιδευθεί να κατανοεί και να ερμηνεύει το υποσυνείδητό μας. Όταν κάτι εξωτερικό μας αγγίζει, αυτό συμβαίνει διότι θίγει κάποια βαθύτερη κρυμμένη ανησυχία μας, αξία πεποίθηση κ.λ.π.

Η διάθεση μπορεί να είναι και πρέπει να είναι κάθε μέρα καλή, το χαμόγελο να υπάρχει κάθε μέρα. Αρκεί να κατανοήσουμε τα πρέπει, τους φόβους ή της ελλείψεις που έχουμε μάθει να πιστεύουμε ότι έχουμε. Τα πουλιά πείστηκαν ότι δεν μπορούν να πετάξουν. Έτσι κι εμείς οι ίδιοι επιτρέπουμε ασυνείδητα να μην μπορούμε να πετάξουμε.

Βακόνδιος Νίκος

Ψυχολόγος

Συνεργάτης του Ψυχοθεραπευτικού Κέντρου – Πολυχώρου Animus Corpus

Ευτυχία: Το άπιαστο όνειρο ! Ή μήπως όχι;

Θετική Ψυχολογία είναι ο κλάδος της ψυχολογίας ο οποίος ασχολείται με την προαγωγή της ευημερίας και ερευνά τι κάνει τη ζωή άξια βίου. Επηρεασμένη από τους εκπροσώπους της ανθρωπιστικής ψυχολογίας (Rogers, Maslow, Fromm κλπ), η θετική ψυχολογία αναζητά τα δυνατά σημεία των ανθρώπων. Αντίθετα με την κλασική ψυχολογία η οποία εστιάζει στην ψυχική ασθένεια και το σύμπτωμα, η θετική ψυχολογία εστιάζει στη μελέτη των θετικών συναισθημάτων και των χαρακτηριστικών των ευτυχισμένων ανθρώπων.

Ιδρυτής της θετικής ψυχολογίας θεωρείται ο Martin Seligman. Ο Seligman στα πειράματα του για την κατάθλιψη και τα εξαρτημένα αντανακλαστικά, παρατήρησε την έννοια της επίκτητης αδυναμίας. Έτσι σχημάτισε την υπόθεση ότι η ψυχική ασθένεια μπορεί να οφείλεται εν μέρη στην εκλαμβανόμενη αδυναμία ελέγχου μιας κατάστασης.

Αυτό τον οδήγησε στην έρευνα σχετικά με το τι κάνει τους ανθρώπους ευτυχισμένους. Ερευνώντας διαχρονικά και διαπολιτισμικά τις αξίες και τις αρετές, τις οποίες θεωρούν οι άνθρωποι σημαντικές, κατέληξε σε πέντε βασικούς πυλώνες από τους οποίους αποτελείται η ευτυχία.

1.  Θετικό συναίσθημα (positive emotion). Εδώ περιλαμβάνεται όχι μόνο η ευτυχία και η χαρά, αλλά και αλλά θετικά συναισθήματα όπως η ανακούφιση, η περηφάνια, η ικανοποίηση. Είναι η ικανότητα του ανθρώπου να βλέπει το παρελθόν με αγαλλίαση, το παρόν με ευχαρίστηση και να ατενίζει το μέλλον με ελπίδα.

2.  Ενασχόληση (engagement). Εδώ αναφερόμαστε στην ενασχόληση με ενδιαφέρουσες δραστηριότητες. Ο Mihaly Csikszentmihalyi, ένας από τους συνιδρυτές αυτής της προσέγγισης, ορίζει την αληθινή ενασχόληση ως «ροή», δηλαδή την χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια ενασχόληση με μια δραστηριότητα, η οποία προκαλεί ένα έντονο συναίσθημα έκστασης.

3.  Σχέσεις (relationships). Όλες οι σχέσεις θεωρούνται βασικές για την επίτευξη της ευτυχίας. Ο Peterson αναφέρει σχετικά ότι όλα γίνονται μέσα στις σχέσεις, οι άνθρωποι, λαμβάνουν, μοιράζονται και διαχέουν θετικότητα μέσα από αυτές.

4.  Νόημα (meaning). Εδώ το νόημα αναφέρεται στον σκοπό και έχει να κάνει με το τι σημαίνει για τον καθένα αυτό που κάνει. Είναι το γιατί το οποίο νοηματοδοτεί τα πάντα. Είναι το κίνητρο πίσω από την όποια προσπάθεια.

5.  Επίτευξη (accomplishment). Εδώ αναφερόμαστε στο κυνήγι της επιτυχίας. Η επίτευξη μπορεί να πυροδοτήσει τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά της ευτυχίας.

Σύμφωνα λοιπόν με την θετική ψυχολογία, η ευτυχία είναι κάτι που μπορούμε να φτιάξουμε μόνοι μας, όταν στοχεύσουμε σε αυτήν. Μπορούμε να κάνουμε την ευτυχία τη δική μας αυτοεκπληρούμενη προφητεία, έχοντας μια θετική στάση απέναντι στη ζωή, φτιάχνοντας «ζωντανές» σχέσεις, παραμένοντας ενεργοί, και δίνοντας νόημα σε κάθε μας ενασχόληση. Όπως το θέτει και ο Mihaly Csikszentmihalyi :

“Η χαρούμενη ζωή είναι μια ατομική δημιουργία που δεν μπορεί να αντιγραφεί από μία συνταγή”

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

-    Seligman and Csikszentmihalyi 2000, in www.en.wikipedia.org/wiki/Martin_Seligman

-    www.positive emotions.gr

-    www.dip88.blogspot.gr/2014/07/positivepsychology-flow.html.

Αλεξία Ζήση

Ψυχολόγος - Συστημική Οικογενειακή Θεραπεύτρια

Πιστοποιημένη κάτοχος EuroPsy

M.Sc. Ερευνητικές Μέθοδοι Ψυχολογίας (Lancaster University)

B.A. Ψυχολογίας (Deree College και Ε.Κ.Π.Α.)

Είναι στο χέρι μας να γίνουμε πιο ευτυχισμένοι αρκεί να πάρουμε την απόφαση

Τι είναι η ευτυχία;

Η έννοια της ευτυχίας αφορά σε μία μακρόχρονη και συνολική αίσθηση ψυχικής ευεξίας και ικανοποίησης από τη ζωή. Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη η ευτυχία ανήκει στον αυτάρκη, ενώ κατά τον Δαλάι Λάμα, η ευτυχία βρίσκεται στις σχέσεις μας με τους άλλους. Όσο και να ποικίλλουν οι ορισμοί της ευτυχίας, όλοι είμαστε σε θέση να καταλάβουμε πότε είμαστε ευτυχισμένοι και πότε όχι.

Τι θα μας έκανε πιο ευτυχισμένους; Μια σχέση; Μια καινούργια δουλειά με μεγαλύτερο εισόδημα; Η απόκτηση του δικού μας σπιτιού; Ένα παιδί; Να δείχνουμε νεότεροι; Να βελτιώσουμε το βάρος μας; Ένα μικρό ποσοστό της ευτυχίας μας καθορίζεται από τις περιστάσεις της ζωής μας. Αν είμαστε φτωχοί ή πλούσιοι, γοητευτικοί ή συνηθισμένοι, άρρωστοι ή υγιείς, παντρεμένοι ή χωρισμένοι. Πολλοί από μας εστιάζουμε στο να αλλάξουμε παρόμοιες συνθήκες με την ελπίδα πως αυτές οι αλλαγές θα φέρουν την ευτυχία. Κι όμως οι έρευνες έχουν δείξει πως αυτό διαρκεί για λίγο. Διότι ο άνθρωπος έχει την εξαιρετική ικανότητα να προσαρμόζεται. Προσαρμόζεται στον πλούτο, στο καινούργιο σπίτι, στην απόκτηση ομορφιάς, στο γάμο. Ακόμα και οι πιο θετικές αλλαγές σε λίγο θα θεωρούνται δεδομένες καθώς τις συνηθίζουμε, και η επίδρασή τους στην ευτυχία θα είναι ελάχιστη. Ωστόσο ένα μεγάλο ποσοστό της ευτυχίας μας καθορίζεται από τις σκέψεις μας και τη συμπεριφορά μας. Όλοι μπορούμε να βελτιώσουμε την ευτυχία μας κάνοντας αλλαγές στον τρόπο που σκεφτόμαστε και ενεργούμε. Αυτό σημαίνει πως όλοι μπορούμε να γίνουμε πιο ευτυχισμένοι.

Στρατηγικές για να βελτιώσουμε την ευτυχία μας

Ευγνωμοσύνη

Σύμφωνα με έρευνες, η βίωση ευγνωμοσύνης φαίνεται ότι έχει θετικά αποτελέσματα. Όταν εκτιμούμε τι έχουν κάνει κάποια άτομα για μας, ή πόσα έχουμε καταφέρει νιώθουμε μια αίσθηση επάρκειας και αποτελεσματικότητας, και περισσότερη αυτοπεποίθηση. Αυτή η εκτίμηση μας κάνει να μην παίρνουμε τίποτα σαν δεδομένο κι έτσι η ευτυχία μας διαρκεί.

Αισιοδοξία

Παρόλο που αισιοδοξία δεν σημαίνει να πιστεύουμε πως ζούμε σε ένα κόσμο ιδανικό και τέλειο, όταν είμαστε αισιόδοξοι για το μέλλον έχουμε την πεποίθηση πως θα πετύχουμε τους στόχους μας. Κι έτσι θα προσπαθήσουμε περισσότερο ακόμα κι αν βρούμε δυσκολίες. Αυτό μας κάνει πιο παραγωγικούς, πιο πετυχημένους, πιο υγιείς. Και η επιμονή, η επιδεξιότητα, η υγεία και η επιτυχία συμβάλλουν στην ευτυχία μας.

Αποφυγή συγκρίσεων

Οι συγκρίσεις με φίλους, συναδέλφους, μέλη της οικογένειας, ακόμα και με ήρωες ταινιών είναι αναπόφευκτες. Μερικές φορές μας εμπνέουν να προσπαθήσουμε να πετύχουμε στόχους, να βελτιώσουμε αδυναμίες. Τις περισσότερες φορές όμως προκαλούν ενοχές, φθόνο, ή και φόβο ότι θα υποφέρουμε από τα ίδια δεινά. Όσο επιτυχημένοι ή τυχεροί και να είμαστε πάντα εκεί έξω θα υπάρχει ένας καλύτερος. Ας μην επιτρέψουμε την απόδοση των άλλων να επηρεάσει τα συναισθήματα για τον εαυτό μας.

Ευγενικές πράξεις - εθελοντισμός

Οι έρευνες έχουν δείξει πως κάνοντας ευγενικές πράξεις και πράξεις γενναιοδωρίας μπορούμε να είμαστε πιο ευτυχισμένοι για αρκετό διάστημα. Αισθανόμαστε χρήσιμοι, άξιοι, σημαντικοί. Αυτό βελτιώνει την αυτοεκτίμησή μας ενώ δημιουργείται και μια αλυσίδα: ο αποδέκτης αισθάνεται την ανάγκη να ανταποδώσει. Επίσης οι εθελοντές νιώθουν ότι έχουν καλύτερο έλεγχο της ζωής τους. Ο εθελοντισμός τους δίνει νόημα, πληρότητα. Προσοχή: δεν βοηθάμε τους άλλους με κόστος τη δική μας ποιότητα ζωής. Ειδικά αν αυτό είναι ένα μόνιμο μοτίβο. Τότε αντίθετα αυτό θα υπονομεύσει την ευτυχία μας.

Διαχείριση

Δεν υπάρχει ζωή χωρίς στρες, δυσκολίες, κρίσεις. Η διαχείριση είναι μια θεμελιώδης στρατηγική που ενσαρκώνει το γεγονός πως ο τρόπος που σκεφτόμαστε και συμπεριφερόμαστε σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με το πόσο ευτυχισμένοι είμαστε παρόλες τις δοκιμασίες της ζωής. Υπάρχουν δύο τρόποι διαχείρισης. Εστιάζουμε στο πρόβλημα παίρνοντας την κατάσταση στα χέρια μας, ή ελέγχουμε τις συναισθηματικές μας αντιδράσεις όταν η κατάσταση είναι ανεξέλεγκτη.

Συγχώρεση

Όταν οι σκέψεις και οι εικόνες της προσβολής ή του αδικήματος εισβάλλουν και παρεμποδίζουν την καθημερινή μας ζωή, είναι ώρα να κάνουμε κάτι. Αυτό δεν σημαίνει ότι δικαιολογούμε αυτόν που μας έβλαψε, ούτε ότι ανεχόμαστε αυτό που μας έκανε. Η συγχώρεση δεν είναι συμφιλίωση. Το κάνουμε για τον εαυτό μας. Όχι για το άλλο άτομο. Οι έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που συγχωρούν είναι πιθανότερο να είναι ευτυχισμένοι, πιο υγιείς, πιο γαλήνιοι.

Έμφαση στα μικρά και απλά πράγματα

Εστιάστε στο παρόν. Ζήστε το σήμερα σαν να είναι η τελευταία σας μέρα. Μην αναβάλλετε την ευτυχία σας για αύριο. Οι έρευνες δείχνουν πως η εστίαση στα απλά πράγματα σχετίζεται με την ευτυχία. Χαρείτε τις μικρές απολαύσεις πχ πόσο όμορφα μυρίζει ένα λουλούδι.

Έμφαση στους στόχους

Το να έχουμε ενδιαφέροντα και στόχους με νόημα αυξάνει την αυτοεκτίμησή μας. Η επιδίωξη των στόχων με ουσία δίνει μια δομή στη ζωή μας, ένα νόημα στην καθημερινότητά μας. Προϋποθέτει βέβαια οι στόχοι να είναι εφικτοί, ρεαλιστικοί.  Τι γίνεται σε περίοδο κρίσης; Είναι εφικτό να συνεχίζουμε να επιδιώκουμε τους στόχους μας; Οι έρευνες προτείνουν ότι όχι μόνο είναι δυνατό, αλλά είναι και απαραίτητο. Στόχους που ικανοποιούν τις βασικές μας ψυχολογικές ανάγκες, όπως αυτονομία (να νιώθουμε ότι έχουμε τον έλεγχο της συμπεριφοράς μας), ικανότητα και αποτελεσματικότητα (μέσα στον κόσμο που ζούμε), ικανοποίηση από τις διαπροσωπικές μας σχέσεις.

Και τα χρήματα; Φέρνουν την ευτυχία;

Ψυχολόγοι και οικονομολόγοι έχουν μελετήσει τη σχέση μεταξύ χρημάτων και ευτυχίας. Τα αποτελέσματα έχουν δείξει μικρή σχέση μεταξύ εισοδήματος και ευζωίας. Εφόσον καλύπτονται οι βασικές ανάγκες, τα περισσότερα χρήματα δεν φέρνουν την ευτυχία. Μπορεί αντίθετα να μας παγιδεύσουν σε ένα ατελείωτο κυνήγι πλούτου. Επίσης μια νέα προσέγγιση στην κατανόηση του πως επηρεάζουν τα χρήματα την ευτυχία αφορά στον τρόπο που επιλέγουμε να ξοδέψουμε τα χρήματά μας. Νιώθουμε περισσότερη ευτυχία όταν τα ξοδεύουμε για άλλους.

Σωματική δραστηριότητα

Η άσκηση βοηθά να έχουμε τον έλεγχο του σώματός μας και της υγείας μας. Το να βελτιώνουμε τον εαυτό μας – πιο γρήγορο, πιο δυνατό – μας δίνει μια φοβερή αίσθηση αυταξίας. Η φυσική άσκηση παρέχει τη δυνατότητα για θετικό περισπασμό βοηθώντας να κάνουμε ένα διάλειμμα από μια αγχωτική μέρα. Αποτρέπει τη μοναξιά και την απομόνωση. Όταν ασκούμαστε μαζί με άλλους, δίνεται η ευκαιρία για κοινωνικές σχέσεις. Επίσης νευρολογικές μελέτες έχουν δείξει πως δρα σαν αντικαταθλιπτικό αυξάνοντας τις ενδορφίνες.

Κοινωνικές σχέσεις

Φαίνεται να υπάρχει αιτιώδης σχέση μεταξύ κοινωνικών σχέσεων – ευτυχίας. Η λειτουργία είναι αμφίδρομη: οι φίλοι και οι σχέσεις προάγουν την ευτυχία καθώς επίσης οι ευτυχισμένοι άνθρωποι είναι πιο πιθανό να έχουν περισσότερους φίλους και πιο δυνατούς δεσμούς. Και τις φιλίες, την οικογένεια ή τα παιδιά μας δεν τα συνηθίζουμε όσο τα υλικά αγαθά. Η ανάγκη να ανήκουμε βασίζεται στη θεωρία της εξέλιξης. Το ανθρώπινο είδος δεν θα είχε επιβιώσει ή αναπαραχθεί χωρίς ένα τέτοιο κίνητρο.

Βρείτε χρόνο για τους φίλους σας / την οικογένειά σας

Δείξτε ενδιαφέρον για τους άλλους, στοργή

Ενθαρρύνετέ τους, θαυμάστε τους, εκτιμήστε τους

Αγκαλιάστε τους. Αυξάνει την ευτυχία, την υγεία, την οικειότητα, ανακουφίζει από το στρες.

Τσώλα Δήμητρα

Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπεύτρια

Επικοινωνία

Βασιλίσσης Σοφίας 54

Ιλίσια / Αθήνα

Τ: +30 210 72 22 214
F: +30 210 72 22 282

email: [email protected], [email protected]